Bilimde Objektif Ölçüm Yöntemleri - ObjektifA

Herhangi bir konu üzerinde yapılan bilimsel çalışmalarda araştırılacak olan değişken unsur, kavram, ifade ya da konunun ölçülebilir olması bilimsel çalışmaların temel koşullarından biridir. Objektif ifadesi ise bir araştırma sürecine çalışmayı yapan bilim insanının kendi şahsi duygu ve düşüncelerini, özel hayatını, hayat görüşünü vb. sürece dahil etmemesi değil; bu etkilerin bilimsel yöntemler aracılığıyla kontrol altına alınması anlamına gelir.

Bu durumda objektif ölçüm yöntemlerinin bilimsel çalışmalar için olmazsa olmaz niteliği taşıdığı çıkarımı yapılabilir. Ancak öznellik (sübjektiflik) içeren çalışmalar da bilimsel olabilir. Önemli olan bu özelliğin sistemli yöntemlerle kontrol edilmesidir. Aksi halde yapılan çalışmalar bilimsel değerlendirme ölçütlerini karşılamaz ve bilimsel güvenirlik taşımaz.

Bilimde Objektif Dil

Bilimsel ölçüm sonuçları ve değerlendirmelerde objektif bir dil yapısı kullanılır. Bunun nedeni elde edilen verinin bir bilgi olması ve bu bilginin tüm insanlıkla veya bilim insanlarının kendi arasında olmak üzere geniş kitlelere aktarılacak olmasıdır. Başka bir neden de bilimsel sonuçların belirtilen koşullar oluşturulduğunda tekrar edilebilir olmasıdır. Tekrar edildiğinde aynı sonucu veren bilimsel veriler, özellikle doğa bilimlerinde büyük ölçüde insan bilincinden bağımsızdır.

Örneğin, bir insan bilim insanı olsa da olmasa da 1 atmosfer basıncın olduğu bir ortamda suyu 100 santigrat derecede daha yukarıda kaynatamaz. Bu gerçeklik dünyanın her yerinde geçerlidir ve kim tarafından su kaynatılıyor olursa olsun değişmeyecektir. Kaynama noktası yalnızca ortam basıncının değişikliği ile değiştirilebilir. Bu da yine objektif ve her yerde herkes için geçerli bir bilgidir.

Bu bilgilere ulaşma sürecinde yapılacak olan çalışmalarda da yine süreç objektif ilerletilmek zorundadır. Nasıl ki sonuç objektif ise süreç ve ölçümler de objektif olmalıdır. Bu sayede sonuçların doğruluğunu başka bir ülkedeki bilim insanı teyit etmek istediğinde yine aynı süreç ve ölçümleri kullanarak aynı sonuca ulaşır.

Bilimsel Ölçüm Yöntemleri ObjektifA

Bilimsel ölçüm yöntemlerinin objektifa biçimde gerçekleştirilmesinin elzem olduğundan söz ettikten sonra ölçüm yöntemlerine dair detaylar hakkında da bilgi verebiliriz. Bilimsel ölçüm yöntemleri genel olarak dört ayrı başlık altında toplanmaktadır. Bu başlıklar;

·         Nominal (sözde) ölçek,

·         Ordinal (sıralı) ölçek,

·         Interval (aralıklı) ölçek,

·         Ratio (orantısal) ölçek şeklinde adlandırılmaktadır.

Nominal (Sözde) Ölçek

Nominal ölçümde temel amaç ölçülecek olanın kimliğini tespit etmektir. Nominal ölçekte bireyler yalnızca sınıflandırılır, nicel ölçüm yapılmaz. Örnek olarak; cinsiyet, medeni durum kan grubu gibi değişkenler nominal ölçekle değerlendirilir.

Ordinal (Sıralı) Ölçek

Ordinal ölçümde birden fazla unsur ile ilgili sıralama yapma hedefi vardır. Bu ölçekte sıralama bulunur ancak aralıklar eşit değildir. Örnek olarak, bir ankette katılımcılardan en sevdikleri renkleri 1’den 5’e kadar sıralamaları istenebilir. Farklı bireylerden alınan sonuçlar ile istatistiğe dayalı veri oluşturulur.

Interval (Aralıklı) Ölçek

Belirli bir sayı aralığı verilerek yapılan ve ölçümler arası farkların eşit olduğu değerlendirmelere interval (aralıklı) ölçek adı verilir. Ancak bu ölçekte aslında gerçek bir sıfır noktası yoktur. Sıfır noktası yalnızca bilim insanları tarafından kabul görülen bir referans noktası şeklinde ele alınmaktadır. Örnek olarak, sıcaklığın santigrat derece ile ölçülmesi gösterilebilir.

Ratio (Oransal) Ölçek

Bir konu ile ilgili oransal bilgi edinilmek istendiğinde kullanılan ölçek ratio (oransal) ölçek olarak adlandırılır. Bu ölçekte gerçek sıfır noktası bulunur ve matematiksel işlemler yapılabilir. Örnek olarak; bir şirketin aylık satış adedi, bireylerin boyu, kilosu ya da yaşı ile ilgili veriler gösterilebilir. Şirket kurulumunda satış adedi gerçekten sıfır, insanın anne karnında kilosu, yaşı ve boyu sıfır noktasından ileriye doğru gittiğinden oransal ölçeğe uygun görülmektedir.