Objektif Bakış Açısı ve Objektifa

İnsanların olaylara karşı genel olarak iki farklı bakış açısı vardır ve bunlar objektif bakış açısı ile subjektif bakış açısı şeklinde adlandırılır. Her insan hayatında yerinde ve zamanında olaylar değerlendirirken veya bir değerlendirme, inceleme vb. yaparken objektif veya subjektif şekilde davranmaktadır. Objektif ve sübjektifliğin yerinde olması oldukça elzem olduğundan bu bakış açılarına dair detaylar ve nerelerde kullanıldıkları iyi anlaşılmalıdır.

Objektif Bakış Açısı Nedir?

Objektif ifadesi; taraf tutmadan, kişinin kendisine ait düşünce ve duygularından arındırılmış biçimde, hayata dair kişinin tutumlarını hesaba katmadığı, nesnellik anlamına gelir.

Bu değerlendirme kapsamına alınan konular genellikle bilim veya bilgi paylaşımı alanına girmektedir. Örnek olarak bir matematik öğretmeni ders anlatırken konuları sınıfa objektif bir biçimde sunar. Tahtaya yazacağı formüller üzerinde yorumda bulunarak kendisinin bu formülün yanlış olduğunu hiçbir dayanağı olmadan söylemesi gibi bir durum söz konusu olamaz. Burada devreye giren objektif bakış açısı kanıtlanmış olan ve ders kitaplarında yer alan bilgileri olduğu gibi, kendisi ile ilgili herhangi bir düşünceyi işin içine katmadan vermektir.

Eğer öğretmenin kendi şahsi düşüncesini paylaşacağı bir nokta varsa da bunun kendi fikri olduğunu ve öğrencilerin bu fikri soru çözerken uygulamak isteyip istemediklerini tercih edebileceklerini söylemelidir. Objektiflik esasında bilgi paylaşımının dürüst, gerçek ve şeffaf olmasını sağlamaktadır.

Subjektif Bakış Açısı Nedir?

Subjektif kelimesi bir kimsenin kendisine ait duygu ve düşünceleri, hayat görüşü vb. unsurları nitelemek için kullanılan bir ifadedir. Bireyler günlük hayatta yakın sosyal çevresi ile konuşurken, bir konuda kendi yorumunu belirtirken, anılarını ve dünya görüşünü paylaşırken subjektif bakış açısına göre cümleler kurar.

Örnek olarak resim sergisine giden Ayşe ve Selin adlı iki arkadaş baktıkları resimler hakkında birbirlerine düşüncelerini aktarırken şöyle bir diyalog geçebilir:

-        Bence bu resimde ciddi bir kaos var. Çok karmaşık ve kasvetli renkler kullanılmış. İnsan bakınca ürküyor. İçim ürperdi gerçekten.

-        Gerçekten mi? Bence buradaki renkler tutkulu bir aşkı sembolize ediyor. Kırmızıyı ressam çokça kullanmış. İnsan aşık olunca böyle içinde hem güzel hem kötü hem karmaşık hem de mutluluk gibi aynı anda hissedilmesi garip olan duygular hissedebilir. Bana ürkünç değil, romantik geldi.

Burada aynı nesneye bakan iki farklı insanın ‘kendisine ait’ yorumlarından söz edilmiştir. Bu ifadeler subjektif olarak nitelendirilirler. Genellikle yorumlarda ve arkadaşlık gibi yakın bağlarda bu gibi ifadelere sık rastlanmaktadır.

Günlük Hayatta ‘Objektif’ İnsan Olmak

Objektif ve subjektif ayrımına başka bir noktadan da bakmak mümkündür. İnsanlar günlük hayatta objektif cümleler kurarak diğer insanlarla arasına mesafe çizebilir veya dahil olmak istemedikleri konuları objektif bir tonlama ile karşı tarafa belli edebilir. Bir örnek üzerinden konuya daha somut yaklaşmak gerekirse:

-        Ali’ye okusun diye verdiğim kitabı iki aydır getirmiyor. Sürekli ne zaman getireceksin diye soruyorum ama beni hep geçiştiriyor. Verme dediğim halde kesin kitabı gidip birine verdi! Haksız mıyım sence? Gözümün içine baka baka yalan söylüyor!

-        Bilemiyorum, başka bir sebebi de olabilir. Kimin haklı olduğunu anlayabilmem için neden böyle yaptığını bir de ondan dinlemem gerek. Çok sinirlisin. Belki de bu sinir senin gerçekleri algılamanı bozuyor olabilir.

-        Hayır, ben eminim! Ses tonundan, hareketlerinden belli işte yalan söylediği!

Bu konuşmada birey olaya objektif yaklaşmayı tercih ederek belki de iki arkadaşı arasında ‘taraf’ tutmak istemiyor. Bir olayı dinlerken karar vermek için tarafların her ikisini de dinlemek gibi objektiflik tanımına uygun bir cümle de kuruyor. Bu durumda bu insanlar halk arasında genellikle tarafsız, apolitik veya objektif olarak nitelendirilebilmektedir.