Objektifa eleştiri bir kişinin kişisel özelliklerinden bağımsız, somut ölçütler ve gözlemler üzerinden değerlendirmesini amaçlayan eleştiri türüdür. Bu eleştiride odak nokta hatayı göstermekten çok karşısındaki bireyi geliştirmektir. Yapıcı dil kullanımı, genellemeler ve suçlamalardan kaçınma, eleştirilen konuya ‘burada ne eksik, ne geliştirilebilir’ sorularını sorma vb. bu eleştiri türünün davranışsal özelliklerinden bazılarıdır.
Bu sayede karşı taraf kendini savunmaya geçmeyecek ve eleştiriyi anlamaya, değerlendirmeye daha açık hale gelecektir. Özellikle yakın çevremizle ilgili onlara yanlış algıladıkları konularla ilgili yardımcı olmak adına bu eleştirel yaklaşımı kullanabiliriz.
ObjektifA Eleştiri ile Kırıcı Eleştiri
Kırıcı eleştiri çoğunlukla duygusal tepkiler, öfke ya da kişisel yargılar üzerine kuruludur. Objektifa eleştiri ise yapıcı özellikte olup kırıcı eleştirinin tam aksine davranmayı gerektirir.
Kırıcı eleştiride somut veriler yerine imalar, küçümseme ve genellemelere yer verilir. ‘Sen zaten hep bunu yapıyorsun’ gibi ifadeler eleştirinin konudan çıkmasına ve doğrudan karşıdaki bireyin ‘kişiliğine’ yönelik kötümser ifadelerin konuşulmaya başlanmasına neden olur. Bu yaklaşım karşı tarafta savunma, incinme ve iletişimi kesme gibi sonuçlar doğuracaktır.
Objektif eleştiri ile kırıcı eleştiri arasındaki temel fark yöntem ve niyettir. Objektif eleştiride amaç çözüm üretmek ve ilerlemeyi desteklemekken; kırıcı eleştiride çoğu zaman rahatlama, üstünlük kurma ve karşı tarafı bastırma gibi kötücül istekler ön plandadır. Genellikle bu tip davranışları bencil ve kötü niyetli insanlar göstermektedir. İyi niyetli kişiler karşılarındakini kıracak söylemlerden genel olarak kaçınırlar. Burada öfke kaynaklı kişilerin nadiren kontrolden çıkması gibi insancıl durumlar istisnai olarak görülebilir. Doğru durum ve davranış tespiti için bir psikiyatristin profesyonel değerlendirmesine ihtiyaç vardır.
Bu nedenle aynı sorun objektif bir dille ifade edildiğinde gelişim fırsatına dönüştürülebilirken; kırıcı bir üslupla dile getirildiğinde ilişkileri zedeleyen bir problem haline gelebilir.
Yorumlar